الخلائق بقدرته اشاره كرده است . وپس از دو فعل أنشأ وابتدأ براي تأكيد ، مصدر اين دو فعل يعنى « انشاء » و « ابتداء » را آورده است وصحّت اسناد انشاء وابتداء به خداوند متعال روشن است ، به اين دليل كه چون خداوند متعال مسبوق به غير نيست ( چيزى بر خدا تقدّم وجودي ندارد ) پس اين كه سرچشمهء ايجاد ، خداوند متعال است ، صدق مىكند . وچون جهان قبل از وجود خدا نبوده است ، قهرا ابتدأ بودن خداوند براي جهان صدق مىكند . ( 1211 - 1209 ) فرموده است : بلا رويّة أجالها . . . تا اضطرب فيها چون ويژگيهاى چهار گانهء فوق از شرايط دانش مردم وكارهاى آنها بوده است ، تا آنجا كه أصول آنها ممكن نبوده است مگر با آن صفات ، امام ( ع ) خواسته است كه خداوند سبحان را از اين ويژگيها مبرّا سازد ، واين كه ايجاد جهان متوقّف بر هيچ يك از شرايط فوق نيست ، به توضيح ذيل است : 1 - چون فكر وانديشه عبارت است از حركت نيروى انديشه‌گر ، در فرآهم سازى وبه دست آوردن مقدّمات مطلب وانتقال آنها به ذهن ، بنا بر اين نسبت دادن فكر وانديشه براي انجام فعل به خداوند متعال از دو جهت محال است : الف - قوهء تفكّر از خواص نوع انسان است ، بنا بر اين بر ذات خداوند روا نيست . ب - فايدهء تفكر تحصيل أمور مجهوله است وجهل بر خداوند متعال محال است . ( 1215 - 1212 ) 2 - تجربه ، چون تجربه عبارت است از حكم دادن به ثبوت امرى براي شيء به واسطهء مشاهدات مكرّرى كه مفيد يقين باشند ونيز لازمهء تجربه ضميمه شدن يك قياس پنهانى است به آن ، وآن قياس عبارت از اين است كه اگر وقوع امرى اتفاقي باشد نتيجهء دائمي ويا بيشترين نتيجة را نمىدهد واز اين برهان